Homosistein Nedir?

Homosistein Değeri Ne Gösterir, Ne Zaman Tehlikelidir ve Nasıl Düşürülür?

Homosistein, vücudumuzda metiyonin adlı aminoasidin metabolizması sırasında ortaya çıkan bir ara maddedir.
Normal şartlarda vücudumuz; B12, B6 ve Folat (B9) vitaminlerini kullanarak bu maddeyi yeniden faydalı bileşiklere (Glutatyon veya Metiyonin) dönüştürür ve geri kazanır.

Ancak bu dönüşüm sistemi aksarsa, “atık madde” olan homosistein kanda birikmeye başlar. Yüksek homosistein, damar iç yapısını tahriş eden toksik bir etki yaratabilir. Bu nedenle homosistein testi; vitamin durumunuz, damar sağlığınız ve vücudunuzun detoks kapasitesi (metilasyon) hakkında kritik ipuçları verir..

B12, aktif formdaki folat ve B6 vitaminleri metilasyon döngüsünün aksamadan devam ettirilmesine ve homosistein dengesinin oluşmasına yardımcı olurlar.

Homosistein Neyi Gösterir?

Kanda ölçülen homosistein düzeyi tek başına bir hastalık tanısı koydurmaz ancak şu konularda güçlü bir risk göstergesidir:

• Kalp ve Damar Sağlığı Riski: Yüksek seviyeler damar sertliği (ateroskleroz) ve pıhtılaşma eğilimi ile ilişkilidir.

• Vitamin Eksiklikleri: Vücutta yeterli veya kullanılabilir formda B12, B6 ve Folat olup olmadığını gösterir.

• Genetik Yatkınlıklar: MTHFR gibi genetik mutasyonların (metilasyon kusurlarının) bir işareti olabilir.

• Nörolojik Sağlık: Alzheimer ve demans gibi hastalıkların önlenmesi takibinde önemli bir parametredir.

Homosistein Düzeyi Neden Önemlidir?

Metilasyon döngüsü düzgün çalıştığı taktirde kalp ve beyin damarları tıkanması riski ile beraber inme riskinin de azalması beklenir. Pek çok çalışma, homosistein düzeylerinin düşürülmesinin Alzheimer hastalığının önlenmesinde de faydalı olduğunu ortaya koymuştur. Homosistein düzeyleri normal seviyede olduğu zaman, bu durum vücutta yeterli aktif B12 ve folat bulunduğu manasına gelir.

Homosistein Kaç Olursa Tehlikelidir?

Genel olarak kabul edilen referans aralıkları şöyledir:

• 5 – 15 µmol/L: Normal kabul edilir

• 15 – 30 µmol/L: Hafif yüksek

• 30 – 100 µmol/L: Orta derecede yüksek

• >100 µmol/L: Ciddi yükseklik

Özellikle 15 µmol/L üzerindeki değerler, kalp-damar hastalıkları açısından artmış riskle ilişkilendirilmektedir. Fonksiyonel tıpta hedeflenen ideal homosistein düzeyi ise 8 µmol/L in altı olarak kabul edilmektedir.

Ancak unutulmamalıdır ki tek bir test sonucu her zaman hastalık anlamına gelmez. Değerler mutlaka kişinin yaşı, mevcut hastalıkları ve diğer laboratuvar bulguları ile birlikte değerlendirilmelidir.

Homosistein Neden Yükselir? (Risk Faktörleri)

Dönüşüm sürecini bozan ve homosisteinin kanda birikmesine yol açan temel faktörler şunlardır:

1. Vitamin Eksiklikleri: Aktif Folat, B12, B6, B2, Betain veya Magnezyum noksanlığı.

2. Yaşam Tarzı ve Fizyolojik Durumlar:

   • Sigara ve aşırı alkol tüketimi.

   • Hareketsiz yaşam.

   • İleri yaş (Yaşlılıkta metabolizma yavaşlar).

   • Aşırı kahve tüketimi.

3. Beslenme: Metiyoninden aşırı zengin diyet (aşırı kırmızı et ve süt ürünü tüketimi).

4. İlaçlar ve Toksinler: Bazı mide koruyucular, kronik ilaç kullanımı ve ağır metal (özellikle cıva) birikimi.

5. Genetik Faktörler (MTHFR):

Genetiğin Rolü: MTHFR Gen Mutasyonu

Homosistein yüksekliğinin sebebi her zaman yetersiz beslenme olmayabilir. MTHFR geni, folat metabolizması ve metilasyon döngüsünde görev alan hayati bir enzimi kodlar.

Eğer kişide MTHFR (C677T veya A1298C) gen varyasyonu varsa, bu enzim yavaş çalışır. Kişi gıdalarla yeterince folat alsa bile, vücut bunu “aktif forma” dönüştüremez. Sonuç olarak metilasyon döngüsü yavaşlar ve homosistein birikir. Bu durumdaki bireylerde standart vitamin takviyeleri yerine, vitaminlerin aktif (metillenmiş) formlarının (Örn: Metilfolat, Metilkobalamin) kullanılması çok daha etkili sonuçlar verebilir.

Homosistein Nasıl Düşürülür?

Eğer test sonucunuz yüksek çıktıysa endişelenmeyin; bu parametre yaşam tarzı değişikliklerine ve doğru takviyelere çok hızlı yanıt verir.

1. Beslenmenizi Düzenleyin Metilasyon döngüsünü destekleyen besinlere ağırlık verin:

• Folat Kaynakları: Koyu yeşil yapraklı sebzeler (ıspanak, roka, brokoli).

• B12 Kaynakları: Yumurta, balık, organik kümes hayvanları.

• B6 Kaynakları: Tam tahıllar, baklagiller, muz, avokado.

2. Vitamin Desteği (Kişiye Özel) Doktorunuzun önerisiyle B6, B12 ve Folat desteği almak en etkili yoldur. Önemli Not: Genetik yatkınlığınız varsa, sentetik folik asit yerine “metilfolat” formunu içeren takviyeler tercih edilmelidir.

3. Toksinlerden Arının

• Sigara ve alkolü bırakmak veya minimize etmek, homosistein seviyelerinde belirgin düşüş sağlar.

• Stres yönetimi, metilasyon döngüsünün “çalınmasını” engeller.

4. Düzenli Takip Homosistein seviyesi dinamiktir. Uyguladığınız diyet veya tedavinin işe yarayıp yaramadığını görmek için belirli aralıklarla laboratuvarımızda kontrol testlerinizi yaptırmayı ihmal etmeyin.

Sonuç

Yüksek homosistein düzeyi, damarların iç yüzeyini kaplayan endotel tabakasının normal işlevlerini olumsuz etkileyebilir. Bu durum, zaman içinde damar duvarında iltihabi süreçlerin ve damar sertliği (ateroskleroz) gelişimini destekleyebilir; bazı bireylerde ise pıhtılaşmaya yatkınlık ile ilişkili bulunabilir.

Homosistein testi aynı zamanda, metiyonin metabolizması ve B vitaminleri (folat, B12 ve B6) ile ilişkili biyokimyasal süreçler hakkında bilgi veren bir laboratuvar parametresidir. Kanda ölçülen homosistein düzeyi; metilasyon döngüsünün işleyişi, vitamin durumu ve damar sağlığıyla ilişkili risklerin birlikte değerlendirilmesine katkı sağlar.

Bu metin, Tetra Tıp Laboratuvarı Yayın Kurulu tarafından bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır. Tanı, tetkik ve tedavi seçenekleri için mutlaka doktorunuza danışınız.

WhatsApp: 05531989979
Tel: 0216 411 99 77